آموزش منابع داده در ASP.NET

منابع داده / Data Source – ASP.NET

کنترلهای Databound برای نمایش دادن داده به کاربر در برنامه ی تحت وب بکار می روند. با استفاده از کنترل های Databound می توان داده ها را به راحتی در اپلیکیشن مدیریت و پردازش (manipulate) کرد.

کنترل های data-bound به خاصیت DataSource متصل هستند.

کنترل های Databound در واقع کنترل های مرکبی هستند که دیگر کنترل های ASP.NET مثل textbox ها، radio button و غیره را باهم ترکیب می کنند.

یک کنترل data source با کنترل های Data bound تعامل و ارتباط برقرار کرده و از این طریق فرایندهای پیچیده ی مقید سازی و اتصال داده ها (data binding) را مخفی می سازد. اینها ابزاری هستند که داده ها را در اختیار کنترل های data bound قرار می دهند و اجرای عملیلاتی همچون درج (insertion)، حذف (deletion)، مرتب سازی (sorting) و بروز رسانی (update) را پشتیبانی می کنند.

هر کنترل data source یک ارائه دهنده ی داده (data provider) معین از جمله پایگاه داده رابطه ای (relational database)، سندXML یا کلاس سفارشی را دربرمی گیرد و همچنین در انجام عملیات زیر به شما کمک می کند:

• مدیریت اتصال
• انتخاب داده
• ذخیره سازی داده در حافظه ی پنهان (caching)، صفحه بندی (paging) . . ..
• مدیریت و پردازش داده

کنترل های Data source فراوانی در ASP.NET وجود دارد که امکان دسترسی به داده از SQL Server، سرور های ODBC و OLE DB ، فایل های XML و غیره .. فراهم می کنند.

می توان این کنترل ها را بر مبنای نوع داده به دو دسته تقسیم کرد:

• کنترل های منبع داده سلسله مراتبی (Hierarchical data source controls)
• کنترل های منبع داده مبتنی بر جدول (Table-based data source controls)

کنترل های داده ای (data source control) که ویژه ی داده های سلسله مراتبی (Hierarchical data) بکار می روند به ترتیب زیر می باشند:

• XMLDataSource – برای اتصال به فایل ها و رشته های xml با / بدون اطلاعات شِما (schema). کنترل XmlDataSource ، دارای قابلیت خواندن و نوشتن در سند های XML می باشد ، از این رو می توان از آن برای اتصال، دریافت اطلاعات و بروز رسانی سندهای XML استفاده کنيد . اين کنترل در واقع ارائه دهنده ی داده از منابع XML برای کنترل های TreeView و Menu است که با ساختار ترتیبی و درختی که ویژه ی نوع داده ای فایل های XML است ، کار می کنند .
• SiteMapDataSource – امکان اتصال به ارائه دهنده ی داده (data provider) که اطلاعات نقشه ی سایت (site map) را تامیین می کنند، فراهم می آورد. کنترل SiteMapDataSource برای کار با site mapها در ASP.NET تعبیه شده است و قابلیت ايجاد و دريافت اطلاعات مورد نیاز برای عمليات پیمایش در سایت را داراست . site map يک شرح از تمامی صفحه ها و زير صفحه های موجود در يک سايت است، که با استفاده از زبان نشانه گذاری XML طراحی می شود . اين کنترل توانایی اتصال به اين نوع فايل ها را داراست و کنترل های ديگر همانند Menu و يا TreeView می توانند از امکانات و اطلاعات فراهم شده توسط اين کنترل ، برای ايجاد منوهای ترتيبی جهت پیمایش سايت استفاده کنند .

کنترل های داده ای که برای داده های مبتنی بر جدول بکار می روند، ذیل فهرست شده اند:

Data Source Views

Data source views در واقع اشیایی از کلاس DataSourceView هستند که بیانگر view های (نمایه) سفارشی از عملیات مختلف مربوط به داده همچون مرتب سازی (sort)، فیلتر کردن (filtering) و غیره .. می باشد.

DataSourceView در حقیقت کلاس پایه تمامی کلاس های data source view می باشد. کلاس مذکور قابلیت های مختلف کنترل های data source را تعریف می کند.

این کلاس خاصیت هایی دارد که در جدول زیر برای شما لیست شده:

جدول زیر توابع این کلاس DataSourceView را ارائه می دهد:

کنترل SqlDataSource

کنترل SqlDataSource برای اتصال به يک پايگاه داده SQL Server ، OLB DB ، ACCESS و یا Oracle استفاده می شود . اين کنترل قادر به دريافت داده از منابع نام برده و نیز حذف ، اضافه و یا بهروز رسانی اطلاعات در آنها را می باشد. اتصال و دسترسی به داده با بکارگیری دو خاصیت ConnectionString و ProviderName امکان پذیر می باشد.

همان طور که مشاهده می کنید تکه کد زیر نحوه ی کلی نگارش (syntax) کنترل مزبور را نمایش می دهد:

< asp:SqlDataSource runat="server" ID="MySqlSource"
ProviderName='< %$ ConnectionStrings:LocalNWind.ProviderName  % >'
ConnectionString='< %$ ConnectionStrings:LocalNWind % >'
SelectionCommand= "SELECT * FROM EMPLOYEES" / >
< asp:GridView ID="GridView2" runat="server" DataSourceID="MySqlSource" / >
                        

پیکربندی عملیات مختلف که روی داده های زیرین (underlying data) پیاده می شود به مجموعه خاصیت های کنترل data source بستگی دارد.
مجموعه خاصیت های کنترل SqlDataSource که رابط برنامه نویسی (programming interface) این کنترل را فراهم می کنند، در جدول زیر مشاهده می کنید:

در تکه کد (code snippet) زیر مشاهده می کنید که یک کنترل data source (منبع داده) به منظور دستکاری و مدیریت داده (data manipulation) فعال سازی شده:

< asp:SqlDataSource runat="server" ID="MySqlSource"
ProviderName='< %$ ConnectionStrings:LocalNWind.ProviderName  % >'
ConnectionString=' < %$ ConnectionStrings:LocalNWind % >'
SelectCommand="SELECT * FROM EMPLOYEES"
UpdateCommand="UPDATE EMPLOYEES SET LASTNAME=@lame"
DeleteCommand="DELETE FROM EMPLOYEES WHERE EMPLOYEEID=@eid"
FilterExpression="EMPLOYEEID  > 10" >.....
.....
< /asp:SqlDataSource >
                        

کنترل ObjectDataSource

کنترل ObjectDataSource با فعال سازی کلاس های user-dfined (کلاس های تعریف و ارائه شده توسط کاربر) خروجی (output) توابع کلاس های مذکور را به کنترل های data bound مربوط ساخته و متصل می کند. رابط برنامه سازی (programming interface) این کلاس تقریبا با کنترل SqlDataSource یکسان است.

زیر دو جنبه ی بسیار مهم متصل یا مقید سازی business object ها را مشاهده می کنید:

کلاس مورد نظر باید یک سازنده (constructor) پیش فرض داشته باشد، ناپایدار (stateless) بوده و متدهایی داشته باشد که بتوان برای انتخاب، بروز رسانی، درج و حذف semantics (لغات و معانی) نگاشت کرد.

شئ مورد نظر باید آیتم ها را به صورت تکی بروز رسانی کند، عملیات دسته ای و گروهی پشتیبانی نمی شوند.

در این مرحله برای آشنایی هر چه بیشتر شما یک مثال کاربردی ارائه می دهیم. کلاس Student کلاسی است که باید با یک object data source بکار گرفته شود. کلاس ذکر شده دارای سه خاصیت (property) می باشد: student id، name و city . این کلاس همچنین دارای یک سازنده (constructor) پیش فرض و متد GetStudents برای بازیابی داده است:

کلاس Student:

using System.Data;
public class Student
{
public int StudentID { get; set; }
public string Name { get; set; }
public string City { get; set; }
 
public Student()
{ }
 
public DataSet GetStudents()
{
DataSet ds = new DataSet();
DataTable dt = new DataTable("Students");
 
dt.Columns.Add("StudentID", typeof(System.Int32));
dt.Columns.Add("StudentName", typeof(System.String));
dt.Columns.Add("StudentCity", typeof(System.String));
dt.Rows.Add(new object[] { 1, "M. H. Kabir", "Calcutta" });
dt.Rows.Add(new object[] { 2, "Ayan J. Sarkar", "Calcutta" });
ds.Tables.Add(dt);
 
return ds;
}
}
                        

با دنبال کردن مراحل زیر شئ مورد نظر را به object data source متصل ساخته و داده ها را بازیابی کنید:

ابتدا یک وب سایت جدید ایجاد کنید.

حال یک کلاس (Students.cs) به وب سایت خود اضافه کنید. برای این منظور در پنجره ی solution explorer روی پروژه راست کلیک کرده، یک قالب کلاس (class template) اضافه کنید، سپس کد فوق را در آن جای گذاری کنید.

Solution را ساخته تا application مورد نظر بتواند از ارجاع (reference) به کلاس استفاده کند.

• یک کنترل object data source در فرم وب (web form) قرار دهید.
• با انتخاب object، data source را پیکربندی (configure) کنید.

متد یا متدهایی را برای اجرای عملیات مختلف روی داده انتخاب کنید. در این مثال تنها یک متد بکار رفته است.

اکنون یک کنترل data bound همچون grid view روی صفحه قرار داده و object data source را به عنوان منبع داده ی زیرین (underlying datasource) انتخاب کنید.

در این مرحله design view ظاهری همچون تصویر زیر خواهد داشت:

پروژه را اجرا کنید، خواهی دید که tuple های (مجموعه ای از مقادیر مرتبط با هم) hard code شده از کلاس students بازیابی می شود.

کنترل AccessDataSource

اتصال به پایگاه داده ی Microsoft Access را امکان پذیر می کند. کنترل AccessDataSource يک نسخه ويژه از کنترل SqlDataSource است که برای اتصال به يک پايگاه داده Microsoft Access تعبیه شده است و قادر به برقراری ارتباط با فایل های mdb. می باشد. این کنترل در واقع مبتنی بر پایگاه داده ی SqlDataSource بوده و رابط برنامه نویسی (programming interface) ساده تری نسبت به آن ارائه می دهد.

تکه کد زیر دستور نگارش کنترل مزبور را به نمایش می گذارد:

                            
< asp:AccessDataSource ID="AccessDataSource" runat="server"
DataFile="~/App_Data/ASPDotNetStepByStep.mdb" SelectCommand="SELECT * FROM  [DotNetReferences]" >
< /asp:AccessDataSource >
                        

توجه داشته باشید که کنترل AccessDataSource فقط پایگاه داده را در حالت read-only اجرا می کند. با این وجود می توان از آن برای اجرای عملیاتی همچون درج (insertion)، بروز رسانی (update) یا حذف (delete) استفاده کرد. این کار با استفاده از دستورات ADO.NET و مجموعه ای از پارامترها (parameter collection) امکان پذیر می باشد.

بروز رسانی برای پایگاه داده ی Access به خصوص از داخل یک اپلیکیشن ASP.NET مشکل ساز است زیرا که پایگاه داده ی Access تنها یک فایل ساده است و همچنین حساب (account) پیش فرض ASP.NET ممکن است مجوز نوشتن را در فایل پایگاه داده نداشته باشد.